Rüya Tabirleri | Haberler | Güzel Sözler | Aşk Sözleri |

Eski > Bilgi > Ölüm nedeniyle mazeret izni

Ölüm nedeniyle mazeret izni

MAZERETLERİ NEDENİYLE MEMURLARIN İZİN HAKLARI 



Yazar: AdemDİNÇ* 

E-Yaklaşım / Temmuz 2008 / Sayı: 187 





I- GİRİŞ 

Bilindiği üzere Devlet memurlarının mazeret izinleri 657 sayılı Kanun’un değişik 104. maddesinde düzenlenmiştir. 

Buna göre; 

“A) (Değişik: 14.07.2004 – 5223/1 md.) Memura doğum yapmasından önce 8 hafta ve doğum yaptığı tarihten itibaren 8 hafta olmak üzere toplam 16 hafta süre ile aylıklı izin verilir. Çoğul gebelik halinde, doğumdan önceki 8 haftalık süreye 2 hafta süre eklenir. Ancak sağlık durumu uygun olduğu takdirde, tabibin onayı ile memur isterse doğumdan önceki 3 haftaya kadar işyerinde çalışabilir. Bu durumda, memurun çalıştığı süreler, doğum sonrası sürelere eklenir. Yukarıda öngörülen süreler memurun sağlık durumuna göre tabip raporunda belirlenecek miktarda uzatılabilir. Memurlara, bir yaşından küçük çocuklarını emzirmeleri için günde toplam bir buçuk saat süt izni verilir. Süt izninin kullanımında annenin saat seçimi hakkı vardır. 

B) Erkek memura, karısının doğum yapması sebebiyle isteği üzerine üç gün izin verilir. 

C) (Değişik: 12/2/1982 – 2595/7 md.) Memura isteği üzerine, kendisinin veya çocuğunun evlenmesi, annesinin, babasının, eşinin, çocuğunun veya kardeşinin ölümü halinde beş gün izin verilir. 

Ç) Yukarda belirtilen hallerden başka, merkezlerde atamaya yetkili amirler, illerde valiler, ilçelerde kaymakamlar ve yurt dışında, diplomatik misyon şefleri tarafından dairesi amirinin muvafakatiyle, bir yıl içinde toptan veya parça parça olarak, mazeretleri sebebiyle memurlara 10 gün izin verilebilir. 

Zaruret halinde on gün daha aynı usulle mazeret izni verilebilir. Bu takdirde ikinci defa aldığı bu izin yıllık izninden düşülür. 

Bu fıkra hükmü öğretmenler için uygulanmaz. 

Bu izinler sırasında özlük haklarına dokunulmaz.” 

hükümleri ile memurların mazeret izinlerinin süresi ile bu izinlerin kullandırılma koşulları belirlenmiştir. 

II- KANUNEN VERİLMESİ ZORUNLU OLAN VE KULLANDIRILMADA AMİRLERİN TAKDİR HAKKI OLMAYAN MAZERET İZİNLERİ 

657 sayılı Kanun’un 104. maddesinin (A), (B) ve © fıkralarında belirtilen mazeretlerin var olması ve memurun da talebi halinde mazeret izni verilir. 

Bu mazeret izinleri, aday ve asil memurlara hizmet sürelerine bakılmaksızın izin vermeye yetkili amirler tarafından memurun isteği üzerine verilir. Memurun beyanı üzerine verilen bu izinlerden sonra, beyanın asılsız olduğunun tespit edilmesi durumunda idarenin bu memur hakkında gerekli kanuni işlemi yapma yetkisi bulunmaktadır. 

A- DOĞUM YAPAN KADIN MEMURLARA VERİLEN DOĞUM VE SÜT İZNİ İLE EŞİ DOĞUM YAPAN MEMURA VERİLEN MAZERET İZNİ 

Doğum yapan memurlar izin haklarından doğumuna bağlı olarak mazeret izni, hastalık izni ve aylıksız izin hakkını kullanmaktadır. Doğum sebebiyle memurların kullanacağı mazeret, hastalık ve aylıksız izinlerde idarenin bu hakkı memurlara kullandırmama yönünden hiçbir takdir hakkı yoktur. Memurlara doğumları sebebiyle kullanacağı izinler ile bu izinlerin süre ve şartları aşağıdaki şekildedir. 

1- Doğum Yapan Memura Verilecek Mazeret İzni 

Memura doğum yapmasından önce 8 hafta ve doğum yaptığı tarihten itibaren 8 hafta olmak üzere toplam 16 hafta süre ile aylıklı izin verilir. Çoğul gebelik halinde, doğumdan önceki 8 haftalık süreye 2 hafta süre eklenir. Ancak sağlık durumu uygun olduğu takdirde, tabibin onayı ile memur isterse doğumdan önceki 3 haftaya kadar işyerinde çalışabilir. Bu durumda, memurun çalıştığı süreler, doğum sonrası sürelere eklenir. Yukarıda öngörülen süreler memurun sağlık durumuna göre tabip raporunda belirlenecek miktarda uzatılabilir. 

Burada belirtilen süreler doğum olayına bağlanmıştır. Doğumdan önceki ve doğumdan sonraki kullanılacak süreler doğumla başlar ve doğumla biter. Doğumdan önceki 8 haftalık süre doğumun gerçekleşmesiyle sona erer ve doğumdan sonraki 8 haftalık süre başlar. Yani doğumdan önce 8 haftalık mazeret iznini alan bir memur 7. haftada doğum yapsa kalan süreyi doğumdan sonra kullanamaz. 

Çoğul ve gebelik halinde, ikizde olsa üçüzde olsa dördüzde olsa yani çoğul doğumlarda sadece 2 hafta doğumdan önceki süreye ilave edilir. Bu süre çocuk sayısına göre verilmez ve mutlaka doğumdan önce kullanılır. Doğumdan önce kullanılmazsa doğumdan sonra 2 hafta ayrıca çoğul ve gebelik için mazeret izni verilemez. 

Memurun istemesi, sağlık durumunun elvermesi ve doktor da çalışmasına rapor-onay vermesi halinde doğumdan önceki 3 haftaya kadar iş yerinde çalışabilir. Bu şarta bağlı bir durumdur burada doktor onayı ile memurun istemesi şarttır. Doğumdan önce ve doğumdan sonra toplam 16 hafta kullanılabilen mazeret izninin bu şekil ve şartlarına uyularak 3 haftası doğumdan önce 13 haftası da doğumdan sonra kullanılabilmektedir. Şayet çoğul gebelik halinde memurun durum ve şartı uygun ve doktor onayı olursa bu iznini 3 hafta doğumdan önce ve 15 hafta da doğumdan sonra kullanabilir. 

Uygulamada bazen memur doğumdan önce çalışabileceğini ve doktorunda onayını alarak doğum öncesi 3 haftaya kadar çalışabileceğini ve çalıştığı sürelerinde doğumdan sonra kullanacağı mazeret iznine eklenmesini talep etmekte ve çalışırken doktordan yeni bir rapor alarak istirahatını talep etmekte veya memur doğuma bağlı olmayan bir rahatsızlıkla rapor almaktadır. Bu durumda ortada iki husus var memurun hem çalışabileceği ve hem de istirahat etmesi gerektiği hususunda doktor raporları bulunmaktadır. Burada son doktor raporu ilk doktor raporunu memurun çalışabilmesi açısından geçersiz kılmaktadır. Ancak bu süreler memurun çalışıyormuş gibi değerlendirilerek doğum sonrası sürelere doğumdan önce en fazla 3 haftaya kadar aldığı doktor onayına tabi süreler doğum sonrası sürelere ilave edilecektir. 

Doğumdan önce 3 haftaya kadar çalışılabilmektedir. Doğumdan 8 hafta öncesine kadar mazeret izni verilebilmekte, bu süre memurun durumuna göre 7., 6., 5., 4 ve 3 hafta da kullanılabilmekte olup, kullanılamayan sürelerde doğumdan sonra kullanılmaktadır. Yani doğumuna 4 hafta kalana kadar çalışabileceğini ve bu hususta da doktor onayını getiren bir memur kalan 4 haftayı doğumdan sonra kullanacaktır. 

Doğumdan önceki ve sonraki mazeret süreleri doktor raporuyla uzatılabilir. Artık bu süreler mazeret izni olmaktan çıkarak birer hastalık izni olarak kullanılır. 

2- Doğum Yapan Memura Verilecek Hastalık İzni 

Doğum yapan Devlet memurlarına hem doğumdan önce hem de doğumdan sonra hastalık izni 657 sayılı Kanun’daki süre ve şartlarda verilir. Doğumdan önce 2 ay hastalık izni kullanan bir memur doğum yapmasıyla doğum öncesi kullanabileceği mazeret izini kullanamaz Kullanacağı izin doğum sonrası mazeret iznidir ve ben doğumdan önce hastalık iznini kullandım kullanamadığım 8 haftalık mazeret iznimi kullanacam diyemez. Bu durumda doğum öncesi 8 haftalık mazeret izin süresi hastalık izin süresi içinde kaldığından bu süreden ayrı olarak ayrıca doğumdan sonra bu izin verilmez. 

Doğumdan sonra da memur hastalık izni kullanabilir. Doğumdan sonra 3 ay hastalık izni kullanan bir memur da doğum sonrası mazeret iznini verilen bu hastalık izninden ayrı kullanamaz. Zaten hastalık izin süresi doğum sonrası mazeret izin süresinden fazla olduğu için kullanılan hastalık izninin içinde mazeret izni kalır. 

3- Doğum Yapan Memura Verilecek Süt İzni 

Memurlara, bir yaşından küçük çocuklarını emzirmeleri için günde toplam bir buçuk saat süt izni verilir. Süt izninin kullanımında annenin saat seçimi hakkı vardır. Süt izni doğumunu müteakip bir yaşını bir gün dahi olsa geçen çocuklar için verilemez. Bu izinin kullandırılmasında annenin mesai saatleri içinde saat seçimi hakkına göre kullandırılır. Süt iznini günü içinde kullanmayan anneler bu izinlerini haftanın belirli günlerinde toplam olarak kullanamazlar. Uygulamada süt iznini haftanın 4 mesai gününde kullanmayarak bir gün hiç işe gelinmeden kullandırıldığı görülmektedir. Bu yasal değildir, burada amaç sağlıklı nesiller yetiştirilmesi ve çocuğun sağlıklı büyütülmesi amaçlanmıştır. Gün içinde öğleden önce, öğleden sonra süt izni annenin seçim saatine ve günü birlik bu izin kullandırılmalıdır. 

Süt izninin kullanılması için anne bir dilekçe ile kurumuna müracaat eder ve annenin belirttiği saatlerde bu izin kullandırılır. Süt izni parça parça da kullanılabilir. Yani gün içinde 1 saat ve yarım saat olarak veya yarımşar saat da kullanılabilir. 

Bir yaşından küçük çocukları evlat edinen Devlet memurlarına da bu iznin verilmesi gerekir. Burada her ne kadar süt izni olsa da yani emzirmeye bağlı bir izin olsa da asıl amaç çocuğun sağlıklı yetiştirilmesidir. Her ne kadar o çocuğu o anne doğurmasa da o çocukla hukuken anne ve evlat bağı kurulmuş ve o çocuğun bakım ve yetiştirilmesi evlat edinen anneye aittir. Bu çocuk bir yaşından da küçükse bu izin evlat edinen memur anneye kullandırılır. Doğumdan önce ve doğumdan sonra verilen mazeret izinleri doğuma bağlı olduğu için doğum yapmayan anneye evlat edinimlerinde bu izinler verilmez. 

4- Evli Olmayan Memurların Doğum Yapması Halinde İzinleri 

Evli olmadığı halde doğum yapan memura çocuğun ister babası belli olsun ister olmasın doğuma bağlı bütün izinler verilir. Yani bu şekilde doğum yapan memur hem doğumdan önce hem de doğumdan sonra mazeret iznini kullanır, hem de süt iznini kullanır. Şayet memur isterse aylıksız izin de verilir. 

5- Ölü Doğum Yapan veya Doğumdan Hemen Sonra Çocuğu Ölen Memurun İzinleri 

Çocuk ölü doğsa da doğumdan sonra ölse de doğum yapan memura mazeret izinleri verilir. Ancak çocuğun yaşamaması nedeniyle bu durumda süt izni verilmez. Çocuğun ölümü nedeniyle 5 gün mazeret izni verilir. Ancak bu 5 gün doğum sonrası 8 haftalık sürenin içinde kalacağından ölüm nedeniyle 8 haftadan ayrı bu iznin memur açısından bir anlamı kalmaz. Bu iznin de ölümü müteakip 5 gün içinde kullanılması gerekir. Ölü doğum yapan veya doğumdan sonra çocuğu ölen memurlara şayet memurun istemesi halinde 12 aya kadar aylıksız izin de verilir. Bu izin de doğuma bağlı olduğundan çocuğun yaşayıp yaşamaması önemli değildir. Annenin bu izni kullanmak istemesi yeterlidir. 

Sayıştay Genel Kurulu’nun Kararı’nda, “Devlet memurlarına, aynı ay içinde doğan ve ölen çocukları için, ölüm yardımı ödeneği verilmesi”[1] gerektiği belirtilmekte, 05.04.1979 tarih ve E.1979/2, K.3986/1 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararı’nda ise “İster canlı olarak dünyaya geldikten sonra ölmüş olsun ister miadında (180-300 gün) ölü doğmuş bulunsun her iki halde bazı masraflar yapılacağından ölü doğan çocuklar için de ölüm yardımı ödeneği verilmesi zorunlu bulunmaktadır. 

Devlet memurlarına miadında ölü doğan çocukları için de 657 sayılı Yasa hükümlerine göre ölüm yardımı ödeneği verilmesi gerektiğine ve içtihadın bu yolda birleştirilmesine karar verildi.” denilmektedir. 

Doğum ile beraber ölüm olayının da vuku bulması veya ölü doğum halinde memurun, 657 sayılı Kanun’un 104/C fıkrasındaki beş günlük mazeret iznini kullanıp kullanamayacağı hususunda ise, anılan bentte memurun çocuğunun ölümü halinde beş gün izin kullanabileceği belirtilmiştir. Her ne kadar çocuk canlı olarak doğmasa da ortada bir ölüm olayı mevcut bulunduğundan, memura ölüm olayı nedeniyle 657 sayılı Kanun’un 104/C fıkrası hükmünce beş gün mazeret izni kullandırılmasının uygun olacağı değerlendirilmektedir. Sayıştay Genel Kurulu’nun yukarıda belirtilen içtihadı birleştirme kararında içtihadın memurun lehine olan durumun uygulanması yönünde olmuştur. 

6- Karısı Doğum Yapan Memurun Mazeret İzni 

Erkek memura, karısının doğum yapması sebebiyle isteği üzerine üç gün izin verilir. Bu izin doğumdan sonra takip eden 3 gün içinde kullanılmalıdır. Kanunda iş günü olarak belirtilmediği için şayet doğum hafta sununa denk gelirse bu süreler hafta sonu tatil süreleri içinde kalabilir. Bu durumda eşi Cuma günü doğum yapan bir memur bu izni sadece bir gün olarak kullanabilir. Bu izin memurun istemesiyle verilir, iznin verilmemesi şeklinde idarenin takdir hakkı yoktur. Ölü doğum hallerinde de bu izin kullandırılır. Ölü doğum halinde veya çocuğun doğumdan sonra ölmesinde 5 gün mazeret izni verilir. Doğum ve ölüm aynı anda olduğu için ölüm için ayrı doğum için ayrı değil en fazla olanı verilir. Babası belli olan memurda evli olmasa dahi bu mazeret iznini kullanabilir. 

7- Doğum Yapan Memurun Aylıksız İzni 

Doğum yapan memurlara istekleri halinde 657 sayılı Kanun’un 104. maddesinin (A) bendinde belirtilen sürelerin bitiminden itibaren 12 aya kadar aylıksız izin verilir. Bu izin de memurun isteğine bağlıdır. Memur isterse idare bu izni memura vermek zorundadır. Bu 12 aylık süre doğum sonrası 8 haftalık süre veya doğumdan sonra doktor raporuyla daha uzun süre verilmişse bu sürenin bitim tarihinden itibaren 12 aydır. Memur ölü doğum yapsa da veya doğumdan hemen sonra bebeği ölse de memurun talep etmesi halinde bu izin verilir. Ancak süt izninin verilmesi bebeğin yaşamasına bağlıdır. 

B- MEMURA EVLENME VE YAKINLARININ ÖLÜMÜ HALLERİNDE VERİLECEK MAZERET İZİNLERİ 

Evlenme nedeniyle verilen mazeret izninde rastlanılan sorunlardan biri özel nedenlerle nikâhın önce düğünün sonra yapılması halinde, iznin nikâha göre mi yoksa düğüne göre mi verileceği hususudur. Hem nikâhta hem de düğünde ayrı ayrı beş gün 104. maddenin anılan bent hükmünce mazeret izni verilemeyeceğinden bu izin memura talep ettiği zamana göre nikâhta ya da düğünde verilmelidir. Uygulamada, memurun veya çocuğunun evlenmesinde davetiyelerdeki tarih üzerine tatil günlerini de kapsayacak şekilde mazeret izni verilmektedir ki bunun ihtiyaca uygun düştüğü söylenemez. Memur bu izni hangisinde talep ederse bu zamanda verilmelidir. Yapılacak bir düzenleme ile memura ihtiyacına göre düğünde ya da nikâhta kullanmak üzere beş iş günü evlenme izni verilme olanağı sağlanmalıdır. 

Memurun; annesinin, babasının, eşinin, çocuğunun ve kardeşinin ölmesi halinde de, kendisine beş gün mazeret izni verilir. Bu olayların belgelendirilmesi gerekir, ancak acil hallerde sonradan da belgelendirilebilir. 

Belirtilen aile fertlerinin dışındaki yakınlardan birisinin ölmesi halinde anılan bent hükmünce memura mazeret izni verilmez. Evli memurların eşlerinin kan hısımlığına dayanan birinci derecedeki sıhrî hısımlarının ölümü halinde de mezkûr bent hükmünce mazeret izni verilmez. Ancak, memurun veya eşinin bu bentte belirtilenler dışındaki yakınlarının ölmesi halinde 657 sayılı Kanun’un 104/Ç fıkrası hükmünce amirin uygun görmesi halinde mazeret izni verilebilir. Bentte yapılacak bir düzenleme ile memurun eşinin, anne, baba ve kardeşlerinin ölümü halinde de mazeret izni verilme olanağı sağlanmalıdır. 

III- AMİRİN UYGUN BULMASI HALİNDE VERİLEN MAZERET İZİNLERİ 

657 sayılı Kanun’un 104. maddesinin (A), (B) ve © fıkralarında verilmesi kanunen zorunlu olan mazeret izinleri sayıldıktan sonra (Ç) fıkrasında ise genel bir düzenleme getirilerek diğer bazı mazeretlerin de olabileceği değerlendirilerek memurların anılan maddede belirtilmeyen mazeretleri sebebiyle bir yılda on güne kadar mazeret izni verilebileceği hüküm altına alınmıştır. 

Bu fıkrada “verileceği” değil “verilebileceği” belirtildiğinden fıkranın uygulanması amirin takdirine bırakılmıştır. Eğer yetkili amir memurun mazeretini kabule değer görmezse mazeret izni vermeyebilir. Memura zaruret halinde on gün daha aynı usulle mazeret izni verilebilir. Bu takdirde ikinci defa aldığı mazeret izni yıllık izninden düşülür. 

Memur, senelik iznini kullanmışsa, verilecek ikinci on günlük mazeret izninin hangi yılın izninden düşüleceği konusunda yasada açıklık bulunmamaktadır. Yıllık iznini kullanan ve daha sonra bir mazereti dolayısıyla ikinci on günlük iznini isteyen memura, amirlerinin bu izni vermemesi düşünülebilirse de; öyle mazeretler vardır ki amir izin verme yetkisini memurun lehine kullanabilir. Bu durumda, ikinci on günlük mazeret izni, izleyen yıl izninden düşülmesi suretiyle kullandırılabilir. 

Memurlara, 657 sayılı Kanun’un 104. maddesi uyarınca verilen mazeret izinlerinin yurt dışında kullanılıp kullanılamayacağı hususunda Devlet Personel Başkanlığı; 

“Devlet memurlarının mazeret izinlerinin kullanımı ile ilgili olarak, iznin geçirileceği yer açısından yurt içi ve yurt dışı ayrımına gidilmemiş olup, izne dayanak teşkil eden mazeretin, iznin yurt dışında geçirilmesini gerektireceği hususunun idarece kabulü halinde mazeret izninin yurt dışında kullandırılabileceği”[2] 

görüşünü belirtmiştir. 

Mazeret izni kullanan personele ayrıca yol izni verilip verilemeyeceği ile mazeret izninin yılın son günlerinde verilmesi halinde sonraki yıla taşan kısmının hangi yılın mazeret izninden sayılacağı hususunda DPB; 

“657 sayılı Devlet Memurları Kanunu’nun 104. maddesinde düzenlenen mazeret izin sürelerine ayrıca yol izni adı altında süre ilave edilemeyeceği, bu maddenin (Ç) fıkrasına göre amirlerinin muvafakatiyle mazeretleri sebebiyle on güne kadar verilebilen mazeret izinlerinin ise ilgililer için bir kazanılmış hak olmadığı değerlendirilerek, bu izinlerin kullanıldığı yılın mazeret izinlerinden sayılması gerektiği”[3] 

belirtilmiştir. 

Mezkûr Kanun’un 104. maddesinin (A), (B) ve © fıkralarındaki mazeret izinleri mazeretlerin olması ile belirli bir süre içinde kullanılması gereken bir izin hakkıdır. Bu sebeple, mazeretleri nedeniyle izinli iken sıhhi izin alanların arta kalan mazeret izinlerini kullanmaları mümkün değildir. Yıllık izinde olduğu gibi sıhhi izin mazeret iznini kesmez. 104/Ç fıkrası hükmüne göre verilen ikinci on günlük mazeret izninin yıllık izinden düşüleceği hüküm altına alınmıştır. Bu fıkraya göre ikinci on günlük izin cari yılın izninden veya bir sonraki yılın izninden düşülerek yıllık iznini kullanmış memurların da bu hükümden faydalanmaları sağlanmalıdır. 

Anılan mazeret izni amirin takdiriyle verilmektedir. Amir isterse memura mazereti sebebiyle on gün veya mazeretin gerektirdiği kadar mazeret izni verebilir. Bu fıkra hükmünce verilen ilk on günlük mazeret izni yıllık izinden düşülmeden verilmelidir. Memur yıllık iznini kullanmamış olsa bile ilk on günlük mazeret izni mazeretin olması durumunda yıllık izinden ayrı değerlendirilerek memura verilmelidir 

Fıkrada belirtilen aile fertlerinin dışındaki yakınlarından birisinin ölmesi halinde, 657 sayılı Kanun’un 104. maddesinin © fıkrasına göre mazeret izni verilemeyecektir. Dedesi, halası, teyzesi, eniştesi, büyükannesi veya eşinin birinci derece kan hısımlarının ölümü halinde bu fıkra hükmüne göre mazeret izni verilmesi olanağı bulunmamaktadır. Ancak, bu hallerde amirin takdiri ile 657 sayılı Kanun’un 104/Ç bendi hükmü uyarınca mazeret izni verilebilmesi mümkündür. 



-------------------------------------------------------------------------------- 

* Devlet Personel Uzmanı 

[1] Sayıştay Genel Kurulu’nun, 21.05.1973 tarih ve E.1973/2, K.3671/2 sayılı Kararı. 

[2] D.P.B. 18 Kasım 1998 tarih ve ..13831 sayılı Mütalaa. 

[3] D.P.B. 9 Temmuz 1998 tarih ve ...08073 sayılı Mütalaa.

Bilgi : Ölüm nedeniyle mazeret izni 22.01.2013 tarihinde eklendi
Tag: Yeni Ölüm nedeniyle mazeret izni Ölüm İzni devlet memurlarının yakınlarının ölümü Bilgi
Anasayfa Bilgi Ölüm nedeniyle mazeret izni
yorum sayısı 0
Yorumlarınız onaylandıkdan sonra yayınlanır...
Adın :
Yorumun :
Copyright © 2013 Eski Tüm hakları saklıdır. En Eski Sözler Google Sitemap Facebook Sözleri Eski Valid CSS!
dinle indir izle eski yeni nedir